ⓘ L'enciclopedia libera. Lo sapevi che? pagina 59



                                               

Setemàna

Na setemàna lè n perìodo consecütìf de sèt dé. La setemàna cóme perìodo de tép cìclic e costànt de sèt dé, sensa ligàm coi cìcli del Sul de la Lüna, lè docümentàda come giöna de le istitusiù piö antìche dei Ebrèi. El nömer 7 el gha en significàt ...

                                               

Sover (cumün)

Chest articul lè sö el cumün, se te set dree a sercà un olter significaa, varda chì. Sover lè n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El gha presapóch 904 abitàncc, na süperfìce de 14 km², per na densità de 65 a ...

                                               

Stefania Prestigiacomo

Stefania Prestigiacomo lè na pulìtica e na mprendidùra italiàna. Lè n mèmber del Pòpol de la Libertà. La sò cariéra al lièl nasiunàl la àmbia ndèl 1994, quan che la sè candidàda a le ilisiù pulìtiche ndèle fìle de Fórsa Itàlia e la vé iligìda ndè ...

                                               

Sutera (Itàlia)

Sutera lè n cümü de la Pruvincia de Caltanissetta, en Sicilia. El se tróa a 70 km a sudest de Palermo e a 30 km òvest de Caltanissetta. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el ghìa na popolasiù de 1.649 abitàncc e na superfìce de 35.5 km². Sutera lè tacàt ...

                                               

Sàbot

El Sàbot o Sàbet lè giü dei dé de la setemàna, el vé dòpo del Venerdé e prìma de la Dümìnica. El nòm el vé del Latì Sabbatum, che a sò ólta l vé del Ebràic Shabbat che völ dì polsà. Quàze töte le lèngue neolatìne le derìa l sò nòm la stésa maniér ...

                                               

Venerdé

El Venerdé lè giü dei dé de la setemàna, el vé dòpo del Giöedé e prìma del Sàbot. El nòm Venerdé el vé del Latì Veneris dies, che völ dì dé de Vénere che lìa la dèa de la belèsa per i antìchi Romà. Quàze töte le lèngue neolatìne le derìa l sò nòm ...

                                               

Verùna

Verùna Verona n italià e n latì; Vérone n francés; Verone n furlà; Bern, Dietrichsbern o Welschbern en todèsch; Bearn en cìmbro lè n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El gha presapóch 256.110 abitàncc e l gha na superfì ...

                                               

Zafferana Etnea

Zafferana Etnea lè n cümü de la Pruvìncia de Catania ndèla la regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 20 km a nòrt de la cità de Catania. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el ghéra na popolasiù de 8648 abitancc. El teretóre del cümü de Zafferana Etn ...

                                               

Òm

En sènso generàl, el tèrmine òm el vé dopràt de sòlit per defenéser la spécie umàna ndèl sò nsèma. La paròla òm la ìndica apò léser umàno màscc per distinguìl del éser umàno fèmina, che lè dit fónna, e amò piö n particolàr, léser umàno mascc de e ...

                                               

Akira Kurosawa

L Akira Kurosawa l è stàcc an regista, scenegiatùr, prudutùr sinematogràfech e scritùr giapunés. Ensidùr da trì Oscar, pò da chèl la cariéra, l è stàcc öna da le figüre püsé mpurtànte n dal mùnt dal sìnema dal XX sécol.

                                               

Benedet XVI

Papa Benedèt XVI o anca Papa Benèt XVI lè papa emerìto da la Céza Catòlega. Elezìt an dal 19 da Aprìl 2005, lè stàt vèscof da Roma anfìna n dal 28 da Febràr 2013, quànt al ghà dàt le sò dimisiù an dal 11 da Febràr 2013; dòpo da che Papa Francèsch ...

                                               

Canàl Marsà

Al Canàl Marsà che i cremàsch i ciàma apéna l canàl ; an Italià l è ciamàt Canale Marzano o Canale Vacchelli l è n canàl pensàt da lingegnér Piéro Vacchelli da Cremuna e i la fàt tra l 1887 e l 1892. L è lùnch 34 chilòmetri e a l gà na purtàda da ...

                                               

Christoph Waltz

Al Christoph Waltz l è n atùr austrìech. L è dientàt famùs per le sò performance an dai film dal Quentin Tarantino Bastàrt sènsa glòria e Django Unchained, anterpretasiù per le quài l gà venzìt apò dù Oscar al migliùr atùr mia protagunìsta e dù G ...

                                               

Dòm da Crèma

An dal 1802 i sistemàa al campanìl perchè ghéra stacc al teremòt da Sunsì; i fàa amò di laurà söl campanìl an dal 1832, an dal 1863 i muntàa al pàrafülmén e an dal 1877. Bèa sö la fine dal Vòtcént i cuminciàa a pensà se léra mia mèi tirà vià töt ...

                                               

Pudestà véneti da Crèma

N da le pruìncie püsé picène da la Repöblica da Venésia, cumè a Crèma, le figüre dal pudestà e dal capità i era metìde ansèma anda na persùna sula che la ghia al putér civìl e giüdisiàre. Al pudestà e al capità i éra elegìt dal Cunsilio Magiùr da ...

                                               

Pòrta Sère

Sa l sa mia bé cusa ghéra an princépe, forse ghéra n acès ndu adès Via Mazìni la sbóca an piàsa Garibàldi calmént da fóra sa furmàa al burgh da San Benedét. Piéro Tèrni scriìa che la ghéra bèa quand i ga tiràt sö le müra an dal 1199 e apéna da fó ...

                                               

Pòrta Umbrià

Ai princépe dal mélavòtcént la pòrta léra amò la stèsa cüstrüida la fine dal mélaquatreźént, quanta i ghia tiràt sö le müra nóe an dal 1488 con na mèźa tór e dó tór antréghe da bànda. Quand ghéra la Repöblica da Venésia la pòrta lera querciada da ...

                                               

Rio Grande do Sul

I prìm a rüà n chèla tèra ché i éra stàt i gesùiti spagnói an dal 1627, ma la lùr prezénsa an da la regiù léra düràda gna 80 àn perchè i era stàt casàt fò da la Curùna Portughésa che la rivendicàa l pusès dal fütür Rio Grande do Sul. Anche a tegn ...

                                               

Sìndech da Crèma

Al 25 da aprìl dal 1799 gli austrìaci ansèma i rùsi i sbatìa zó la Repöblica Cisalpina e i metìa na münicipalità di nòbèi. Dópo la batàia da Marénch i turnàa i francés, al 14 da giögn dal 1800).

                                               

Turàs da Crèma

Sa l sa mìa bè cuma lè nasìda. Vèrs la metà dal quatreźént ghéra na figüra ciamàda" trumbèta” che al ghia le ciàf per serà sö i cancèi che i purtàa an piàsa e chèsto vól dì che an da chi témp là la Piasa dal Dóm léra contrulàda di militàr. Sèm mì ...

                                               

Uspedàl da Crèma

An dai pröm agn dal duméla i gha tiràt sö la Piàstra per le ürgénse, veramént atresàda, che lè custàda pò tant, 30 miliarc e nofcént miliù da franch. N da 2004 al piasàl che porta a lentràda lè stàt ntitulàt a Ugo Duséna, chèl che l sa batìt per ...

                                               

1967

11 09 - la Lüna: la sunda Surveyor V la manda indrée da la süperfiis dal satèlit i resültaa di anàlisi chímeg realizaat íntal söö dal àstar. 30 11 - ul Jemen sa al independiza dal Imperi Britànegh.

                                               

1976

01 - Venezzuela: ul guveern da Carlos Andrés Pérez al nazziunaliza lesplutazziun dal petroli. 03 - Vitòria ul Paees Basch: cura chal era minístar da Governazziun Manuel Fraga, ga i möör ciinch personn e plüü dun centinée ga i resülta feriit cura ...

                                               

2000

06 05 - València: sa ga al celebra la prima truvada da assessùr Cat. regidor di Paès Catalan. 30 11 - Paris la Francia: la UNESCO la declara la citaa da Tarragona e ul Palmeral dElx Patrimoni da la Ümanità. 03 - Santiago Cili: Augusto Pinochet ga ...

                                               

2001

20-22 de lüj: ul summit dii G8 a Genua; manifestazziun de la madona cunt viuleenz da una part e da loltra; un manifestaant al möör in dii disurdin. 11 de setember: un atach terurista al fà burlà gju tri aeruplan adoss a i Tuur Gemell a New York, ...

                                               

2002

1 de genaar - Europa: in vündes di qúindes paees de lÜniun eurupea al cumencja a vecch valuur lEuro. 18 01 - ul cap da Creus lAlt Empordà e i illes Medes ul Baix Empordà: lUNÜ la catàluga chiist indrecc cuma "zona spezzialameent prutegjüda". 01 0 ...

                                               

1948

01 - Cól prìm de Zenér èntra n vigùr la Custitusiù de la Repüblica Italiàna. 30 01 - Mohandas Karamchand Gandhi, cunusìt come Mahatma Gandhi, el vé copàt endèn atentàt a Nöa Délhi. Fred Hoyle el fórmula, nsèma a lastrònomo Thomas Gold e al matemà ...

                                               

Abelard

La éta dol Abelard la ridüs simbolicamét i cambiamécc e i türbamécc de l età nöa, che la donda tra el cunvént e la scöla. Lü stèss a l n fà ol racónt indela < < Stòria di mè desgrassie > >, che dopo ghe vegnén dré öna fila de papér sc ...

                                               

Aconcagua

Ol mut Aconcagua l’è ‘l mut piö ólt de la Cordigliera di Ande, de töt ol Süd America e pò de töt l’emisfér meridiunàl, desà che l’ ria a 6.962 méter söl lièl del mar. La pónta del mut la se tróa ‘n de la pruinsa de Mendoza ‘n Argentina, ma l’è pr ...

                                               

Ailanthus altissima

Ol Ailanthus altissima specie de la faméa di Simaroubaceae, lè öna pianta de sólèt mia piö ólta de 20 - 25 mèter, che la é da lCina e l crès uramai selvàdega suèrtöt in di sità e n di periferée.

                                               

Barbarossa (film)

Barbarossa l’è ü film che l’ pórta sö i schermi ü tòch de la stòria lumbarda, chèla che l’à ést sfidàs ol Imperatùr del Sacro Roman Germànech Impéro Federico I Hohenstaufen ciamàt barbarosa e chèla di cümü lumbàrcc, riunìcc in de la Lega Lumbarda ...

                                               

Bartolomé Coleù

Bartolomé Coleù lè nasìt a Sólsa n pruinsa de Bèrghem in del 1400 o fórse n del 1395 e lè mórt in del sò castèl de Malpaga ol 2 de Noèmber del 1475. Lè stacc ü di piö mportàncc capità de èntüra del tép e là combatìt mpó despertöt, ma sura de töt ...

                                               

Batàlia de Quatre-Bras

Pò che la marcia de Napoleù in dei Cent dé a lavéa purtada i frances dét a Bruxelles, che la sarèss istada öna imputanta vitòria politiga, ol Duca de Wellington a lghìa de reurganisà i sò òmegn. Vòt mela òmegn de Sassonia de Weimar a i tegnìa la ...

                                               

Beta Israel

I Beta Israel i éra ü pòpol de l’Etiòpia ‘n prensépe de lèngua agau de religiù ebraica che i stàa ‘n de la zòna a mut del lach Tana. I è congusìcc come Falascià ma lur i preferés ès cimàcc Beta Israel. Se sa mia come mai i è ébrèi de religiù, fòr ...

                                               

Bobo Merenda

Bobo Merenda l’è öna cansù del 1968 cantada dal Enso Janaci che l’è stacia püblicada come 45 gir e l’è ‘l B side de Ho visto un re. I paròle i è del Enso Janaci e la müşéga l’è del Luis Eduardo Aute con la partecipasiù de Luis Enriquez Bacalov e ...

                                               

Bologna

Bològna Bulåggna n bulugnés; Bologna n italià; Bononia n latì; Bologne n fransés; Bolonia n spagnöl; Bolonha n purtughés lè la sità piö mportànta e piö granda de lEmilia e lè pò la capitàl de la regiù Emilia-Romagna e la se tróa n de la Pianüra P ...

                                               

Bruxelles

Bruxelles tudesch: Brüssel ; ingles: Brussels ; franzes: Bruxelles ; ulandes: Brussel ; lüssemburghes: Bréissel lè la capitàl del Belgio e lè, nsèma a Strasbùrgh, öna di dò sédi de la Ue.

                                               

Campagnöla (Bèrghem)

Campagnöla l’è ü quartér de Bèrghem che l’ se tróa a mesdé de la sità basa, sö i rie de la Mórla strècia tra la circonvalasiù e l’as interurbà al cunfì col cümü de Öre al Sère.

                                               

Casa Rosada

La Casa Rosada la se tróa a Buenos Aires sö la Piasa de Mayo e l’è la residènsa del Presidènt de la Repüblica de l’Argentina. L’è isé ciamada per ol sò colùr ròsa, che l’vé mia dal material dovràt per fala sö, ma da öna mà de ernìs che i gh’à dac ...

                                               

Chimborazo

Ol Chimborazo l’è ü vülcà piö ‘n funsiù e l’è ‘l mut piö ólt del Equador, l’ se tróa apröf a Riobamba a 180 km a mesdé de la capitàl Quito. L’è ólt 6.310 méter söl lièl del mar e l’ fà part de la Cordigliera di Ande.

                                               

Denali

Ol mut Denali l’è ‘l nòm üficiàl del mut cognusìt pò cóme McKinley. L’è ‘l mut piö ólt de töt ol Nordamerica e pò de l’America de Mès, l’ se tróa ‘n Alaska, e l’è ólt 6.194 méter söl lièl del mar.

                                               

Dücàt de Bèrghem

Ol Dücàt de Bèrghem lè stàcc öna di entità teritoriàle che i formàa ol Règn di Lombàrcc. Creàt in del 569, söbet dòpo linvasiù guidàda da l rè Alboì, lè stàcc abolìt in del 702.

                                               

Età Antìca

L Età Antìca ach Évo antìch, Antichità o adóma stòria antìca lè la prima època de la stòria. De convensiù se lìga ol sò prensépe con linvensiù de la scritüra intùren ol XXXI secòl a.C. e la sò fì con la tóma de lImpéro Romà 476 d.C.

                                               

Età de Incö

L Età de Incö lè löltema di quatèr èpoche de la stòria de lEuròpa segónd la storiograféa. Ol sò prensèpe lè fissàt piö de spèss in tra la fì del XVIII sècol e l prensèpe del XIX. Lè stàcia segnàda da l nassiunàlism, da la prima e da la segónda gu ...

                                               

Età Modèrna

L Età Modèrna lè öna di quatèr èpoche de la stòria de lEuròpa segónd la storiograféa. Lè lónga sirca tri sècoi, da la segónda mità del XV o prensépe del XVI la fì del XVIII o prima mità del XIX. Lè caraterisàda da la nàssita stacc di modèrni in E ...

                                               

Extra 300

Ol Extra 300 l’è ün aèreo acrobàtech progetàt apòsta per i gare de acrobasie aèree fai sö da la Extra Aviation che l’è öna società creada da l’insegnér todèsch Walter Extra che l’è stacc pò a’ ü pilòta acrobàtech. L’Extra ü di aèrei acrobàtech mè ...

                                               

Fagus sylvatica

Ol Fagus sylvatica in Bergamàsch e Bresà: Fó ; in Insübregh: Foo, specie de la famèa di Fagaceae, lè öna pianta ólta fina a 30 méter, che la é da lEüròpa centràl e che spöl troà da la Spagna e da la Grécia sö fina al mesdé de l’Inghiltèra; la se ...

                                               

Fairway

Ol Fairway in del zöch del Gòlf lè chèl tòch de la büsa de gòlf tra l Tee e l Green indóe ghè sarès de tirà la balina dal Tee de partensa, ndóe ghe sarès de zögala ü cólp dré lóter de ndóe s ghavrès de tirala al Green. In del Fariway i pöl èsga d ...

                                               

Carmelo Francia

Ol Carmélo Francia 1919 - Górel, 4 de Zögn del 2010 l’è stacc ü poéta e scritùr bergamàsch tra i piö ‘mportàncc e cognusìcc e l’è stacc ach öna di personalità piö ‘n vésta del Dücàt de Piassa Puntida.

                                               

Fuji

Ol mut Fuji o Fujiyama l’è ‘l mut piö ólt del Giapù, l’ se tróa mia de luntà dal Pacìfech sö l’ìsola de Honshu che l’è la piö granda de l’arcipelach giapunés e l’è ólt 3.776 méter söl lièl del mar. Quando ‘l ciél l’è bèl nèt ol mut se l’ vèt pò d ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →