Indietro

ⓘ Mayor gremeza



                                     

ⓘ Mayor gremeza

Endèla frasiù de Castèl, a Böegn, endèla primaéra del 1980, entàt che i ìa dré a ristrütürà na bàita ndèl cèntro stòrich de la frasiù, sóta na colòna de lègn che la tignìa sö la bóra de cùlem del tèt, ghè saltàt fò na pergaména picinìna e mal conservàda e lé arènt ghè stat troàt apò a n librèt de dimensiù mìa tat grànde e incomplét endèle pàgine.

                                     

1. El manüscrìt

La pergaména la cuntignìa n at, datàt 10 de màgio del 1355, òpera del nodér Bortolino Benolchini, zà cunusìt per dei óter docümèncc datàcc entrà l 1347 e l 1358.

Lóter librèt envéce lìa na laude, custitüìda de dò parcc: na prìma part de ntrudusiù che la reprezèntàa na sórt de manüàl de comportamènt del brào cristià e na segónda part furmàda de na nvocasiù al Signùr e la Madóna e dòpo na Passio Christi Pasiù del Signùr col tradimènt de Giùda, el procès deànti a Pilato, la crucifisiù e i öltem momèncc de vìta del Signùr.

La cumpuzisiù la ghe và dré a le fùrme e ai andamèncc tìpich de le laudi de chèl perìodo là. N elemènt importànte però lè chèl de la lèngua. Endèl tèst se tróa dét de le paròle de n regìster cólt, tradücìde n lombàrt orientàl ma mìa ricunducìbii la tradisiù locàla, mes ciàde sö a paròle che nvéce i è ricunusìbii come part de la tradisiù linguìstica de la Val Trompia.

La pàrt piö lónga de la laude lè stàda ricunusìda come na tradüsiù n lombàrt orientàl de la Scriptura rubra, la segónda part del Lìber de le tré Scritüre del Bonvesin de la Riva.

Par che la Scriptura Rubra scritüra rósa la sàpe riàda n chèi agn là de le bànde de la Val Trompia e che la sàpe stàda tradücìda a Böegn o fórse che la sàpe stàda tradücìda ndèna quach ótra bànda, sèmper endèlàrea de le parlàde Lombàrde Orientàle e che la sàpe riàda a Böegn zà tradücìda.

La lèngua e la scritüra del Trezènt i éra n gran diferènte dei idiòmi parlàcc al dé dencö ma a lèzer lòpera con atensiù lè pusìbil riconóser i tràcc tìpich de le parlàde bresàne.

Dàto che l docümènt piö antich scriìt en bresà cunusìt nfìna a prìma de troà l manüscrìt de Böegn lìa n ótra Passio Christi, troàda del Giuseppe Bonelli ndèn còdes dei disciplinati e lìa stàda datàda nvers la fì del 1300 e l prensépe de 1400, la pergaména valtrümplina, datàda nvéce ndèla metà del 1300, la pöl véser cunsideràda la testemognànsa piö antìca che se conós al dé dencö ndèl idiòma bresà.

                                     

2. El tèst

Ché sóta se ripórta na quach rìga de lòpera:

  • Bene questi paroli de panzer e da stremir
  • et la soa mather ke preg l’omnipotent.
  • St’apreso si me scampo da la infernal pena.
  • La qual si m’dia gratia et a mi sia vesina
  • Ke n’des a dir et a far tute l so placiment
  • De la pasin de Christ a ki ne plas hodir
  • Qui longa fis e dis del pasio del fy de la rayna.
  • La qual per nu katif je plase sostegnir
  • Faremo preg a Deo a Questi cominzament
  • Ke parlo dritament de la pasion divina
  • Ço ked is la scritura si se conven a dir

Endèl bresà del dé dencö el sunarès isé:

  • Semài che scamparó de la pena infernal.
  • e a sò madèr che la préghes l’Onipotent
  • Pasiù che per notèr pecadùr la sèrf a soportà
  • Ché se parla se dìs del fiöl de la regina
  • Che nómes a dì e fa töt de so gradimènt
  • ‘Ntat che parle drit de la pasiù divina
  • Che la me dàghes gràsia e la me stàghes vizìna
  • Ambiaróm con ‘na preghiéra a Dio
  • De la pasiù de Cristo a chi che öl sintìl
  • E per bontà sò el vègnes a compimènt
  • Chèl che la dis la Scritüra isé come l’è giöst a dìl
  • Con rasegnasiù chèste parole de pianzer e dè dulùr
                                     

3. Riferimèncc

  • L. Bezzi Martini - Le pergamene di Bovegno allarchivio di stato di Brescia in Bovegno di Valletrompia, fonti per una storia - Brescia 1985 pàgine 93-107.
  • Piera Tomasoni - Un testimone sconosciuto della scrittura rossa di Bonvesin en "Rivista italiana di dialettologia" nömer ünech, an XIII 1989 p.179.
  • www.valtrompiastorica.it
  • P. A. Bolognini, S. Del Bono, O. Valetti: "Mayor gremeza il mund no pothevela ancora aver. ": La passione di nostro Signore in dialetto trumplino dal manoscritto di Bovegno del secolo XIV, Biblioteca cümünàla de Gardù V.T. BS; Màrs del 1996
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →